Oddziały Muzeum Niepodległości:

- Muzeum X Pawilonu Cytadeli Warszawskiej
- Muzeum Więzienia Pawiak
- Mauzoleum Walki i Męczeństwa

WYSTAWY CZASOWE


Jan Szczepkowski, w służbie sztuce, w służbie Ojczyźnie
( 11 listopada - 21 lutego 2010)

Wystawa poświecona jednemu z najwybitniejszych polskich rzeźbiarzy, uczniowi m in. Konstantego Laszczki i Jacka Malczewskiego, laureatowi wielu nagród międzynarodowych. Jan Szczepkowski wykonał m. in. płaskorzeźby na fasadzie Banku Gospodarstwa Krajowego w Warszawie oraz elewację gmachu Sejmu RP w Warszawie. Artysta zdejmował też maskę pośmiertną Józefa Piłsudskiego i rozpoczął pracę nad projektem sarkofagu, który do września 1939 roku nie został zakończony. Na wystawie prezentowane będą oryginalne artysty, dokumenty, zdjęcia, projekty, rysunki - pochodzące m. in. ze zbiorów Muzeum im. Jana Szczepkowskiego w Milanówku i Fundacji im. Jana Szczepkowskiego.
Autor scenariusza - dr Katarzyna Chrudzimska-Uhera
Projekt plastyczny - Alicja Ilgiewicz
Komisarz wystawy - Paweł Bezak


„Dziś - jutro - pojutrze: harcerki i harcerze w służbie Polskiego Państwa Podziemnego”

Wystawa prezentowana w dniach 24 lipca - 18 października 2009 r. w Pałacu Przebendowskich/Radziwiłłów, zaaranżowana we współpracy z Muzeum Niepodległości, stanowi część większego przedsięwzięcia, organizowanego przez Muzeum Harcerstwa dla uczczenia 70-lecia powstania Polskiego Państwa Podziemnego oraz 70-lecia Szarych Szeregów. Ekspozycja obejmować będzie bogaty zbiór dokumentów i pamiątek, związanych z działalnością harcerstwa w latach 1939-1945, ze szczególnym uwzględnieniem ogromnego wysiłku podjętego przez najmłodszych żołnierzy Podziemia w dniach Powstania Warszawskiego, a także działań podejmowanych przez rozmaite grupy harcerskie poza Stolicą.

"Powrót Polski na mapę - Traktat Wersalski 1919 roku"
7 kwietnia - 28 czerwca 2009



W dniu 28 czerwca 1919 roku w Wersalu Ignacy Jan Paderewski i Roman Dmowski złożyli podpisy po traktatem w imieniu odrodzonego państwa polskiego. Traktat kreślił zachodnią granicę Polski oraz wpisywał nasz kraj na mapę nowej, powojennej Europy. Był zasadniczym dokumentem konstruującym tzw. Europę Wersalską, w której II Rzeczpospolita była ważnym podmiotem. Wystawa dokumentuje wysiłek dyplomatyczny Narodowej Demokracji w latach 1914-1919 w szczególności Romana Dmowskiego, twórcy Komitetu Narodowego Polskiego. Zaprezentowane zostaną unikatowe do tej pory dokumenty, listy, fotografie i inne pamiątki, które znalazły się w posiadaniu Muzeum Niepodległości dzięki umowie z Fundacją Narodową im. Romana Dmowskiego. Część ekspozycji będzie poświęcona postaci Ignacego Jana Paderewskiego, współtwórcy polityki, która doprowadziła Polskę do Wersalu. Będą także po raz pierwszy pokazane grafiki Włodzimierza Bartoszewicza, które powstały w czasie trwania konferencji pokojowej oraz dorobek kartograficzny Eugeniusza Romera, członka polskiej delegacji.


Patron medialny
www.tvp.info



Warszawa w listopadzie 1918 r.

Tak mało pomnę. Ów dzień był jak chwila."

Wystawa w Muzeum Niepodległości 9.11.2008-2.03.2009

W stołecznym Muzeum Niepodległości 9 listopada o godz. 12.00 zostanie otwarta wystawa "Warszawa w listopadzie 1918 roku. Tak mało pomnę. Ów dzień był jak chwila.". Ekspozycja ukazuje życie stolicy w czasie I wojny światowej, a zwłaszcza w przełomowych dniach listopadowych, gdy Polacy odzyskali niepodległość. Powszechny zryw społeczeństwa doprowadził do rozbrojenia Niemców, w którym brali udział nie tylko żołnierze i inne służby mundurowe, ale także cywile a nawet nastoletni chłopcy. Zryw ów nie był wytworem chwili, ale w dużej mierze wynikał z ugruntowanych w przeszłości postaw Polaków, szczególnie podczas Wielkiej Wojny. Dlatego na wystawie przełomowe chwile 1918 roku poprzedzone są nakreśleniem obrazu Warszawy lat 1914-1917. Licznie zebrane pamiątki pozwalają poznać poszczególne zagadnienia, wczuć się w nastrój miasta, bliżej poznać realia życia w Warszawie, rządzonej najpierw przez Rosjan, później okupowanej przez Niemców.

Do najcenniejszych obiektów na wystawie należą (w nawiasie podano instytucję-właściciela):

  • list o historycznym znaczeniu napisany przez Józefa Piłsudskiego do jego politycznego oponenta Romana Dmowskiego zawierający propozycję wspólnego działania na rzecz Polski (Archiwum Akt Nowych) - oryginał będzie prezentowany jedynie w dniach 9-11 XI 2008
  • ulotki, odezwy z listopada 1918 roku ukazujące różne postawy grup politycznych w dniach, gdy odradzało się państwo polskie (Muzeum Niepodległości)
  • salon mieszczański w stylu secesji (Muzeum Mazowieckie w Płocku)
  • łańcuch sędziowski sądów Królewsko-Polskich, świadectwo odradzania się władzy polskiej jeszcze przed 11.11.1918 (Muzeum Szlachty Mazowieckiej w Ciechanowie)
  • zbiór numizmatów - pamiątkowych plakietek z czasów I w.ś. opisujących doniosłe wydarzenia i niewygody życia (Muzeum Niepodległości i Muzeum Historyczne m.st. Warszawy)
  • strój filigranowej baletnicy - primabaleriny Teatru Wielkiego z czasów I w.ś. Marii Pawińskiej (Muzeum Teatralne w Warszawie)
  • ekwipunek strażacki z l. 1914-1918, m.in. ręczna sikawka obsługiwana przez czterech ludzi. (Muzeum Pożarnictwa w Warszawie)
  • wyposażenie apteki z l. 1914-1918, okresu szczególnego nasilenia chorób zakaźnych (Muzeum Farmacji im. mgr Antoniny Leśniewskiej)
  • dokumenty studentów Uniwersytetu Warszawskiego, którzy później służyli w Legii Akademickiej (Archiwum i Muzeum Uniwersytetu Warszawskiego)

Scenariusz: Krzysztof Mordyński, Paweł Bezak

Projekt plastyczny: Alicja Ilgiewicz

Projekty graficzne: Elżbieta Wiśniewska

Patronat nad wystawą:

Spotkania z Zabytkami, miesięcznik STOLICA, Fundacja Warszawa1939.pl






"Krzemieniec. Miasto wielkiej tęsknoty"

15 lipca - 5 października 2008

Przedwojenny Krzemieniec zajmował wśród polskich miast kresowych pozycję szczególną, gdyż zyskał wówczas renomę malowniczo usytuowanego kulturalnego centrum Wołynia. Do podstawowych wyznaczników określających jego wyjątkowy charakter należały:
Walory krajobrazowe
Piękno zabytkowej architektury
Związki z osobą Juliusza Słowackiego
Znaczne osiągnięcia w dziedzinie szeroko pojmowanego dorobku intelektualnego i artystycznego, które zadecydowały, że miasto zachowało szczytne miano "Aten Wołyńskich", nadane mu XIX wieku w okresie funkcjonowania uczelni założonej przez Tadeusza Czackiego.
Te właśnie wyróżniki stanowią kanwę pierwszej części wystawy. Jej podstawowym celem jest ukazanie fenomenu Krzemieńca, co oznacza, że na obraz miasta składają się godne upamiętnienia i możliwe do zaprezentowania w formie wizualnej przykłady jego niepowtarzalnego klimatu oraz szeroko pojmowanej działalności na rzecz rozwoju kultury na Kresach. Eksponowana rola przypada tu sławnemu Liceum Krzemienieckiemu, jako jedynej w swoim rodzaju instytucji oświatowej w odrodzonej Rzeczypospolitej.
Druga część wystawy została poświęcona mieszkańcom miasta w okresie międzywojennym, gdyż stało się ono wówczas małą ojczyzną ludzi, którzy spędzili w nim swoje najpiękniejsze lata i po dziś dzień pielęgnują w sercu obraz przeszłości. Pokazujemy w niej życie codzienne różnych grup środowiskowych, ich wojenne losy, exodus i dzisiejszą działalność kilku stowarzyszeń na rzecz kultywowania pamięci o polskim Krzemieńcu.
W końcowej części przedstawiamy współczesny obraz miasta widziany oczami Walentyny Tomczuk, Anny Macegi i innych artystów. Prezentujemy też zdjęcia Polaków, którzy pozostali tam po wojnie.
W doborze materiału ilustracyjnego opieramy się przede wszystkim na zbiorach naszej Kolekcji Krzemienieckiej, dzięki czemu ekspozycja jest nie tylko przypomnieniem historii miasta, ale też prezentacją zgromadzonych w muzeum pamiątek: fotografii, pocztówek, różnego typu archiwaliów, wydawnictw i obrazów.
Dla starszego pokolenia wystawa stanowić może nostalgiczną podróż w przeszłość, dla młodszego - przybliżenie wyjątkowej roli Krzemieńca w naszej kulturze, dla zagranicznych turystów - świadectwo polskiego charakteru miasta, będącego niegdyś chlubą Rzeczypospolitej.
Wydawnictwem towarzyszącym ekspozycji jest bogato ilustrowany informator


W objęciach "Wielkiego Brata". Sowieci w Polsce 1944-1993
26 kwietnia-30 czerwca 2008

Wystawa przygotowana została przez Oddziałowe Biuro Edukacji Publicznej IPN w Warszawie. Na 55 planszach zaprezentowano około 150 zdjęć ukazujących różne formy uzależnienia Polski od Związku Radzieckiego. Zasadnicza część ekspozycji obejmuje lata 1944-1993. Jednak jej autorzy zaprezentowali szerszy kontekst stosunków polsko-radzieckich, począwszy od wojny polsko-bolszewickiej, przez pakt Ribbentrop-Mołotow, Zbrodnię Katyńską, konferencję w Jałcie, aż po opuszczenie terytorium Rzeczpospolitej Polskiej przez ostatnie oddziały Północnej Grupy Wojsk Armii Radzieckiej w 1993 roku.
Wystawa obejmuje nie tylko zagadnienia polityczne, gospodarcze, ale również kulturalne oraz dotyczące relacji międzyludzkich i sposobów wzajemnego postrzegania.
Ekspozycja jest kolejnym etapem zorganizowanego przez warszawski OBEP cyklu imprez na temat metod, skali i form uzależnienia Polski od ZSRR, który rozpoczął się konferencją naukową "W objęciach >>Wielkiego Brata<<. Sowieci w Polsce 1939-1993".

Budujemy nowy dom, jeszcze jeden nowy dom...
Dzień powszedni Warszawy w okresie stalinowskim 1945 - 1956

wystawa w Muzeum Niepodległości
20. 12. 2007. - 13. 04. 2008.

Wystawa zorganizowana we współpracy z Muzeum Historycznym m. st. Warszawy prezentuje codzienną rzeczywistość miasta w okresie dźwigania się z ruin i likwidowania skutków wojny i okupacji, ale też i terroru politycznego epoki stalinowskiej. Ludzie, którzy przeżyli koszmar okupacji hitlerowskiej, cieszyli się życiem, nie zawsze i do końca zdając sobie sprawę, ze tamta okupacja - hitlerowska - została zastąpiona drugą - radziecką. Bolesną, bo z pomocą i za pośrednictwem Polaków pozostających na usługach Moskwy. Prześladowaniom przeciwników władzy tzw. ludowej, a wiec rzeczników niepodległej, demokratycznej Polski, towarzyszyły wysiłki zjednania społeczeństwa pod hasłem odbudowy zniszczonego wojna kraju. Wysiłki te przynosiły efekty, jako ze ludzie patriotyczni i odpowiedzialni za losy kraju czuli się w obowiązku stanąć "na posterunku". Dużą rolę odegrało tez ogólne zmęczenie wojną i poczuciem niepewności i tymczasowości. Na wystawie zaprezentowane zostały fotogramy przedstawiające Warszawę tamtych czasów, jak też charakterystyczne dla epoki socrealizmu przedstawienia malarskie, rzeźbę, wyroby rzemiosła artystycznego. Obok przedmiotów codziennego użytku - plakaty, gazety, ale także wyposażenie pokoju przesłuchań w Urzędzie Bezpieczeństwa, jak też drobiazgi należące do prominentów tamtej epoki. Szarość, banalność zła - to przesłanie wystawy przeznaczonej dla młodzieży, która nie pamięta tamtych czasów.

Ziemia Rodzinna Tadeusza Kościuszki

(czynna od 15.X do 25.XI b.r.).

Fotogramy z cyklu "Ziemia rodzinna Tadeusza Kościuszki" powstawały przez kilkanaście lat. Pierwsze umieszczone na wystawie noszą datę roku 1996, czyli roku 250 rocznicy urodzin Tadeusza Kościuszki. Wtedy we wrześniu zostały zorganizowane obchody tej rocznicy i w kościele w Kosowie zostały umieszczone wykonane w Polsce wg. projektu Eugeniusza Kozaka tablice pamiątkowe. Uroczystość ta zgromadziła wielu przedstawicieli organizacji społecznych z Polski jak i działaczy kultury z Białorusi. Zdjęcia z tego okresu są dokumentacją tych obchodów i przedstawiają ich uczestników. Kolejne fotogramy powstawały także w związku z obchodami kościuszkowskimi w latach 2003 - 2007, z odbudową dworku w Mereczowszczyźnie, z konferencjami naukowymi poświęconymi wielkim Polakom, urządzaniem muzeum. Przedstawiają one poza uczestnikami obchodów, również pejzaż okolic z których pochodził Tadeusz Kościuszko. Pokazanie miejsc w których bywał Tadeusz Kościuszko i pejzażu, który zapewne oglądał, pozwoli jak mniemam bardziej zrozumieć Kościuszkę, jako człowieka. W ciągu trzech wieków pejzaż w pewnym stopniu się zmieniał się, ale jego podstawowe jego elementy przecież się zachowały, bo na szczęście ominęły te strony wielkie przemiany okresu industrializacji. Wystawa jest pierwszą próbą pokazania niewielkiej części bogatego zbioru fotogramów z rodzinnych stron Tadeusza Kościuszki.

Fotogramy z cyklu " Reportaże z uroczystości patriotycznych organizowanych przez Polską Fundację Kościuszkowską" są poświęcone uczestnikom obchodów 213 rocznicy Insurekcji Warszawskiej i inscenizacji jaka miała miejsce w Ogrodzie Saskim w dniu 14 kwietnia 2007 r. Od trzech lat organizowane są w Warszawie za sprawą Polskiej Fundacji Kościuszkowskiej i Stowarzyszenia Budowy Pomnika Tadeusza Kościuszki przy wydatnej pomocy Biura Promocji Miasta Urzędu m.st. Warszawy, uroczyste obchody zwycięskiej Insurekcji Warszawskiej 1794 r. Obchody te rozpoczynają się uroczystą mszą w Katedrze Polowej W.P. przy ul. Długiej. Po mszy formowany jest pochód w towarzystwie orkiestry wojskowej i kompanii honorowej z udziałem pocztów sztandarowych i delegacji szkół noszących imię Tadeusza Kościuszki oraz przedstawicieli rzemiosła, żołnierzy z grup odtwórstwa historycznego w mundurach z epoki. Pochód ten maszeruje przez rynek starego miasta do Zamku Królewskiego. Na Placu Zamkowym odbywa się uroczysta zbiórka a kompania honorowa oddaje salwę honorową, omawiane są wydarzenia w Warszawie w roku 1794 i odbywa się krótki koncert orkiestry wojskowej. Delegacje idą do Zamku, gdzie składają kwiaty przed urną z sercem Tadeusza Kościuszki. Po czym pochód idzie do pomnika Jana Kilińskiego, który był jednym z głównych bohaterów i przywódców Insurekcji Warszawskiej, po złożeniu kwiatów pod pomnikiem odbywa się inscenizacja wydarzeń z roku 1794. W tym roku po złożeniu kwiatów pod pomnikiem J.Kilińskiego, pochód przeszedł na Plac Teatralny, gdzie przed budynkiem dawnego ratusza, obecnie siedziby banku CitiHandlowego S.A., odbyła się uroczystość odsłonięcia zrekonstruowanych tablic poświęconych Tadeuszowi Kościuszce i Janowi Henrykowi Dąbrowskiemu. Inscenizacja epizodów bitewnych z roku 1794 odbyła się w Ogrodzie Saskim, w której udział wzięły grupy odtwórstwa historycznego z Warszawy (Działyńczycy i Legia Nadwiślańska, Artyleria z Arsenału) grupy z Litwy i z Brześcia na Białorusi. Występy te oglądało kilka tysięcy mieszkańców Warszawy. Obchody te są nie tylko przypomnieniem zwycięskiej Insurekcji Warszawskiej, ale mają służyć wsparciu idei budowy pomnika Tadeusza Kościuszki w Warszawie.

Autor tych fotogramów dr nauk med. Leszek Marek Krześniak jest prezesem Polskiej Fundacji Kościuszkowskiej i organizatorem, współorganizatorem a niekiedy tylko uczestnikiem tych wydarzeń i wyjazdów na Białoruś oraz organizatorem obchodów kościuszkowskich w Warszawie. Fotografia jest jedną z jego pasji a tematy historyczne stanowią jedynie cząstkę ze zbiorów fotogramów. Leszek Marek Krześniak jest autorem wystaw: "Zioła, ziółeczka", "Zielnik Lekarski", "Powidoki" "Pejzaże nad Okrzejką", " Skojarzenia", "Dziuple i sęki", " Erotyka drzew" Jest organizatorem od 24 lat corocznych Międzynarodowych Sympozjów Kościuszkowskich w Maciejowicach. Jest autorem wielu popularnych poradników " Apteczka ziołowa", "Przyjemne i pożyteczne" "Leczymy się ziołami z działki" "Zioła na działce" "Minuta dla zdrowia", "Bądź zdrów".



"WOLNOŚCI! CHLEBA! Poznański czerwiec 1956 w fotografii"

( czynna od 25.IX do 22. X.b.r.).

Wystawa przygotowana na 50. rocznicę Poznańskiego Czerwca. Tworzące ją plansze przedstawiają uporządkowane chronologicznie wydarzenia z dnia 28 czerwca 1956 r., pacyfikację miasta, osoby zatrzymane w związku z Poznańskim Czerwcem, a także śledztwo i procesy. Fotografie pochodzą głównie ze zbiorów IPN, są jednak na wystawie zdjęcia unikatowe, dotychczas niepublikowane, a uzyskane z prywatnych zbiorów.




MOJE MAZOWSZE- WYSTAWA MALARSTWA z okazji 40lecia Mazowieckiego Towarzystwa Kultury.

Wystawa czynna od 14.IX. do 15.X b.r.




Wołyń czasu zagłady
1939-1945


Organizator: Organizator: Muzeum Niepodległości 11 lipca - 4 sierpnia 2008

     Wystawa planszowa poświęcona dziejom Wołynia w okresie II wojny światowej jest próbą ukazania skomplikowanych relacji narodowościowych charakterystycznych dla tego obszaru, które - podsycane przez kolejnych okupantów: Rosjan i Niemców - doprowadziły do tragicznych konsekwencji determinujących powojenne stosunki polsko-ukraińskie. Przedwojenne województwo wołyńskie - to obszar pozostający pod zaborem rosyjskim do czasu porozumienia z Rosją Sowiecką na mocy Traktatu Ryskiego z 1921 r. Pod względem etnicznym tereny te były zamieszkane głównie przez ludność ukraińską. Polacy byli w mniejszości. W końcu lat 30-ych XX w. stanowili trochę ponad 16% ogółu ludności. Więcej było Polaków w miastach niż po wsiach, gdzie Ukraińcy stanowili przeszło 75% zaludnienia. Tym niemniej polska ludność miast takich, jak Krzemienic, Łuck, czy Równe, wspierana przez politykę narodowościową państwa polskiego, reprezentowanego przez wojewodę Henryka Jana Józewskiego usiłującego zasymilować ludność niepolską, odgrywała ważną rolę gospodarczą i kulturalną w tym regionie. Równolegle rozwijał się narodowy ruch emancypacyjny wśród ukraińskiej inteligencji. Wiodąca w latach 30-ych nielegalna Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów zakładała powstanie w przyszłości niezależnego państwa ukraińskiego, w którym pełnię praw, w tym prawo posiadania ziemi, mieliby tylko Ukraińcy. Już w latach poprzedzających wybuch II wojny organizacja ta posługiwała się terrorem. Wraz z wkroczeniem na te tereny Rosjan, a następnie Niemców, z którymi odłam Ukraińskich Nacjonalistów związał się politycznie tworząc m. in. ukraińskie siły zbrojne oddane do dyspozycji hitlerowców, nieliczna polska ludność została poddana czystkom etnicznym. W latach 1939-1941 poddana była terrorowi sowieckiemu, a po 1941 niemieckiemu wspieranemu przez powstałą w 1940 r. Ukraińską Armię Powstańczą. W latach 1943-1944 UPA, jak też podburzona przez nacjonalistów ukraińska ludność wiejska, mordowały na masowa skalę z niebywałym okrucieństwem swych polskich sąsiadów.



    

Żeby Polska była Polską.
Rok 1980

Wystawa prezentuje działalność polskich środowisk niepodległościowych w dążeniu do restytucji suwerennego państwa polskiego w okresie od zakończenia II wojny światowej w 1945 r. do powstania III Rzeczypospolitej w 1989 r. Klęska okupacji hitlerowskiej, a następnie sowieckiej, zdrada zachodnich sojuszników, którzy w Jałcie zgodzili się na pozostanie Polski w strefie dominacji Związku Radzieckiego, wzbudziły oburzenie, protest, a następnie czynne przeciwdziałanie wielu polskich środowisk o wysokim stopniu uświadomienia narodowego. Należały do nich kręgi polskiej emigracji - ludzie, którzy nie zdecydowali się wracać po wojnie do komunistycznej Polski, jak Jerzy Giedroyć, wieloletni redaktor paryskiej "Kultury", centralna postać kręgu Maisons-Laffitte, czy Zdzisław Jeziorański, znany jako Jan Nowak, organizator i pierwszy szef Rozgłośni Polskiej Radia "Wolna Europa". W kraju zdominowanym przez stalinowski terror działała w lasach partyzantka antykomunistyczna. Po jej rozbiciu ośrodek biernego oporu i podtrzymywania w społeczeństwie poczucia tradycyjnej, polskiej hierarchii wartości stanowił Kościół Katolicki z Prymasem Stefanem Wyszyńskim na czele oraz środowisko polskich katolików skupione w Klubach Polskiej Inteligencji Katolickiej. Czynna działalność konspiracyjna rozpoczęła się w latach 60-ych poprzez powstanie pierwszych nielegalnych organizacji,  aby zaowocować masowym ruchem społecznym, jakim była "Solidarność". Rozbudzonych masowych aspiracji społecznych nie zdołało wykorzenić wprowadzenie stanu wojennego w grudniu 1981 r. Sprzyjająca koniunktura międzynarodowa i determinacja polskich środowisk niepodległościowych doprowadziły do zrzucenia politycznej dominacji radzieckiej i powstania III Rzeczypospolitej.
Wystawa ta posłuży za bazę dla planowanej w 2007 r. ekspozycji stałej p.t. "Żeby Polska była Polską.Dzieje opozycji w PRL 1945-1989".